وقتی فرزند خود را برای رفتن به مدرسه آماده می كنید صرفاً حقایقی را به او بگویید كه در مدرسه با آن روبرو می شود. اگر به جای این كه به او بگویید مدرسه چه جای خوبی است و چقدر به او خوش می گذرد و با چه بچه های خوبی آشنا خواهد شد ؛ بگویید كه كی به مدرسه خواهد رفت، در آنجا چه كار خواهد كرد و كی به دنبال او خواهید رفت ، تصویر روشن تری از كل مسئله پیدا خواهد كرد. تعریف شما از مدرسه ممكن است به صورتهای گوناگونی تعبیر شود نه آنچه كه واقعاً در انتظار كودك است. اگر حقایق را به او نگویید ، در ذهن خود وقایعی می سازد كه ممكن است با حقیقت فاصله زیادی داشته باشد . به عنوان مثال ، كودكی را می شناسم كه به او گفته بودند در مدرسه به او خیلی خوش خواهد گذشت. او در پایان روز اول سخت ناراحت شده بود ؛ زیرا به جای بازی كردن با كودكان دیگر با بچه های بسیاری روبرو شده بود كه گریه می كردند و مادرشان را می خواستند. از آنجا كه آنچه به او گفته بودند با آنچه در مدرسه دیده بود تفاوت زیادی داشت به سختی می توانستیم او را قانع كنیم كه با گذشت زمان اوضاع بهتر خواهد شد. تا آنجا كه به او مربوط می شد، او را گول زده بودند و هیچ دلیلی نمی دید كه روز دوم مدرسه ، بهتر از روز اول باشد.

او را فریب ندهید

فراموش نكنید كه به او بگویید در مدرسه چند ساعتی با آموزگار و سایر همشاگردی ها تنها می ماند و شما در پایان روز نزد او برمی گردید. حتی می توانید به او بگویید كه ممكن است در یكی دو روز اول تنها باشد و به او خوش نگذرد، اما پس از چندی به مدرسه عادت خواهد كرد. در همین زمان می توانید به او یادآوری كنید كه ممكن است بعضی از كودكان گریه كنند و مادرهایشان را بخواهند. سعی كنید تمام حوادثی را كه ممكن است در مدرسه برای او پیش بیاید برایش توضیح دهید تا چنانچه آن حوادث عملاً اتفاق افتاد ، آمادگی داشته باشد. اگر فقط از خوبی های مدرسه تعریف كنید و او با واقعه ناخوشایندی مواجه شود ، ناراحت می شود و ممكن است آنقدر تحت تأثیر قرار بگیرد كه نتواند با سایر كودكان بازی كند و یا با معلم خود ارتباط برقرار سازد و آنچه تدریس می شود را جذب كند. در ضمن اگر آموزگار قبل از شروع مدرسه در خانه به دیدار كودك بیاید، بسیار به نفع كودك تمام می شود.

به كودك اعتماد به نفس بدهید

هر چند كه كودكان ، معمولاً ، نسبت به رفتن به مدرسه اشتیاق دارند، اما غالباً در یكی دو روز اول زیاد به آنها خوش نمی گذرد. حتی اگر فرزند خود را كاملاً برای رفتن به مدرسه آماده كرده باشید ، باز هم این مسئله حادثه بسیار بزرگی در زندگی او به شمار می آید، زیرا این كار با دور شدن از مادر و ورود به محیطی جدید و ناشناس و رویارویی با غریبه ها همراه است. به همین دلیل بسیاری از مدارس از والدین می خواهند كه روز اول در مدرسه باقی بمانند و حتی در روزهای بعد نیز به این كار ادامه دهند تا كودك با محیط جدید خو بگیرد.

به طور كلی اگر كودك از قبل در محیطهای آموزشی حضور پیدا كرده باشد و رفتن به مدرسه در ادامه آن قرار گیرد، و اگر مدرسه برای آرام كردن كودك و از بین بردن اضطراب ناشی از دور شدن از والدین پیش بینی هایی كرده باشد، تجربه ای لذتبخش خواهد بود و چنانچه این كار به خوبی انجام شود اعتماد به نفس كودك بیشتر می شود. به همین دلیل است كه بعضی از كودكان در مدرسه شكوفا می شوند.

اضطرابش را دریابید

كودكی كه از رفتن به مدرسه اكراه دارد، كودكی است كه با دور شدن از مادر دچار اضطراب می شود. شاید اضطراب او بی مورد هم نباشد ، بخصوص اگر احساس كند كه با فرستادن او به مدرسه ، با زور از خانه بیرونش كرده اند. گاهی اوقات ، وقتی خواهر یا برادر كوچكتری در خانه وجود داشته باشد، كودك احساس می كند كه از عشق و محبت مادری محروم شده است ، علی الخصوص وقتی كه می بیند فرزند نورسیده هر روز عشق و محبت بیشتری را به خود اختصاص می دهد. از سوی  دیگر بعضی از كودكان با حضور در كلاس آموزگاری كه ترسناك است و به نیازهای آنها توجهی ندارد ، نسبت به مدرسه عكس العمل منفی پیدا می كنند .

به شیرینی تجربه اش كمك كنید

بعضی از كودكان صرفاً به زمان بیشتری برای آشنا شدن با مدرسه احتیاج دارند و آمادگی كمتری برای دور شدن از والدین دارند ، زیرا كه امنیت او را تضمین می كنند. اگر به اندازه كافی در كنار فرزند خود در مدرسه بمانید ، كودك به مدرسه اعتماد پیدا می كند و یاد می گیرد كه آموزگار برای آرام كردن و حمایت از او چنانچه موردی پیش بیاید ، در مدرسه حضور دارد.

گاهی عكس العمل منفی فرزند شما به دلیل روشی است كه برای آماده كردن او به كار برده اید . اگر والدین بیش از حد محتاط باشند و دائماً كودك را از خطرها و فجایعی كه ممكن است در مدرسه وجود داشته باشد بترسانند، كودك حق دارد كه دور از والدین خود احساس آرامش نكند. گاهی اوقات والدین دوست ندارند فرزند خود را به مدرسه بفرستند و ناخودآگاه نارضایتی و اضطراب خود را به كودك منتقل می كنند. تردیدی وجود ندارد كه كودك هم از رفتن به مدرسه اكراه پیدا می كند.

به هرحال برای تمام مشكلاتی كه ذكر شد  یك را ه حل وجود دارد: برای چند روز در كنار فرزند خود در مدرسه بمانید.

قسمت دوم

شما به عنوان پدر و مادر فکر می‌کنید چگونه می‌توانید فرزندتان را برای اولین روز مدرسه آماده کنید و این روز را به یادماندنی‌ترین روزهای زندگی سازید؟

 

یار دبستانی من! شاد باش

اشک‌ها و لبخند‌ها است. خیلی‌ها ریزریز اشک می‌ریزند و بعضی‌هایشان به اندازه تمام پهنای صورت‌شان لبخند می‌زنند و شادند. روپوش‌ها رنگ‌رنگ با رنگ‌هایی شاد، رقص رنگ‌ها را در شیطنت‌ها و جست و خیزهایشان به یادتان می‌آورد و شما را غرق در خیال به سال‌ها پیش وقتی خودتان روز اول مدرسه را آغاز کردید می‌برد. روز اول مدرسه، یکی از به یادماندنی‌ترین خاطرات زندگی همه ماست. 

روز اول مدرسه برای بیشتر کلاس‌ اولی‌ها، تجربه‌ای عجیب و واقعه‌ای بزرگ است. جدایی از والدین و اولین ساعات را به دور از خانه در محیطی جدید سپری کردن شاید چندان دلچسب نباشد و واکنش‌های گوناگونی را در بچه‌ها بیدار کند. شما به عنوان پدر و مادر فکر می‌کنید چگونه می‌توانید فرزندتان را برای اولین روز مدرسه آماده کنید و این روز را به یادماندنی‌ترین روزهای زندگی سازید؟ 

 

غول را بکشید 

شاید فرزند شما دوست داشته باشد اسباب‌بازی‌ها و عروسک خود را در روز جشن شکوفه‌ها با خود به مدرسه ببرد، خوب چه اشکالی دارد جز اینکه روز اول مدرسه را برای او عادی‌تر جلوه خواهد داد. شما به عنوان پدر و مادر اولین کاری که در راستای کمک به کلاس اولی‌تان می‌توانید بکنید؛ همین است که غولی که کودک از این روز در ذهن خود ساخته است، بکشید و از بین ببرید. مدیر کل دفتر آموزش ابتدایی نیز در سال گذشته اعلام کرده است در روز شکوفه‌ها، کلاس اولی‌ها می‌توانند با اسباب‌بازی‌ها و هر پوششی که دوست دارند به مدرسه بروند. در این روز جشن‌های ویژه‌ای برای کلاس‌ اولی‌ها در مدرسه برگزار می‌شود و حضور والدین در کنار کودکان به دلگرمی آنها کمک خواهد کرد. تلاش کنید روز اول مدرسه را به فضایی شاد و دلچسب برای فرزندتان تبدیل کنید و و از باید و نباید و امر و نهی کردن به کودکتان خودداری کنید: تلاش کنید این روز را روزی بزرگ و به یاد ماندنی معرفی کنید.

 

چراغ‌های اضطراب خاموش 

کلاس اولی‌ها در این روز با محیطی جدید و بزرگ، آدم‌های جدید و قوانین تازه آشنا می‌شوند که همه آنها می‌توانند استرس‌زا و اضطراب‌آور باشند. بهروز جلیلی، روانپزشک کودکان، عقاید تامل‌برانگیزی در این‌باره دارد. او می‌گوید: «دانش‌آموزان کلاس اولی به دو گروه تقسیم می‌شوند؛ گروه اول آنهایی هستند که تجربه مهد کودک را داشته و تحمل دوری از والدین را تجربه کرده‌اند و به دور بودن از خانه تا حدودی عادت کرده‌اند و گروه دوم آنهایی هستند که برای اولین بار دوری از خانواده را تجربه می‌کنند که به طور طبیعی، در گروه دوم کار معلم و والدین قدری مشکل‌تر است». او می‌افزاید: «والدین باید در این روزها آموزش‌هایی را برای فرزندان خود داشته باشند؛ آموزش‌هایی که در آن شیوه برخورد با اطرافیان چگونگی آماده شدن سریع برای رفتن به مدرسه و شیوه پوشیدن لباس کودکان به وسیله خود آنها در نظر گرفته شود.» آشنا کردن کودکان با برخی نکات ساده می‌تواند چراغ‌های اضطراب‌ را در روز اول مدرسه در ذهن‌شان خاموش کند. 

 

گفتگو با کلاس اولی‌ها 

شاید دوست داشته باشید یک کتابچه راهنما از طرف مدرسه در اختیار شما قرار گیرد تا به وسیله آن فرزندتان را برای روز اول مدرسه آماده کنید. در چنین دفترچه راهنمایی به کودک کلاس اولی خود بگویید که: 

• در روز اول مدرسه، معلم از او درس نمی‌پرسد و لازم نیست آمادگی ویژه‌ای برای برخورد با آموزگار داشته باشد. خیالش را راحت کنید: «در روزهای آینده که مطالب جدید را خوب یاد گرفتی، می‌توانیم با هم درباره درس خواندن و درس پاسخ دادن به آموزگار گفتگو کنیم.» 

• درباره روز اول مدرسه خودتان و خاطرات آن روز برایش تعریف کنید که شادی‌ها و تجربه‌های درخشانی در مدرسه انتظار او را می‌کشد. به او بگویید خودتان در روز اول مدرسه چه احساسی داشتید و آموزگار و دوستانتان با شما چه برخوردی داشتند. 

• تلاش کنید به او بفهمانید که شما هم همان استرس‌ها و اضطراب را از سر گذرانده‌اید و آنچه در مدرسه بوده است، بهتر از آنچه فکر می‌کردید بوده است. اگر خواهر یا برادر بزرگ‌تری دارد، از او بخواهید تجارب خوش روز اول مدرسه‌اش را برای کوچولوی کلاس اولی شما تعریف کند. 

 

تکالیف والدین برای روز اول 

والدین می‌توانند کارهای متفاوت و جالبی در روزهای قبل از آغاز مدرسه انجام دهند تا روز اول مدرسه را طبیعی‌تر جلوه می‌دهند. شاید بتوان این کارها را تکالیف والدین برای روز اول مدرسه نامید که به کلاس اولی‌ها کمک می‌کند با شوق بیشتری پا به دبستان بگذارند: 

• فرزندتان را در تابستان به بهانه ثبت‌نام، گرفتن پرونده و مواردی مانند آن به مدرسه‌اش ببرید و تمام فضاهای داخلی درون آن را از کلاس‌ها تا دست‌شویی‌ها به او نشان دهید. این کار شاید در روز اول مدرسه به دلیل شلوغی و ازدحام والدین و کودکان امکان‌پذیر نباشد. گذر از خیابانی که دبستان کودک‌تان در آن واقع است نیز او را با فضای مدرسه‌اش که باید هر روز به آنجا برود، آشنا خواهد کرد.  

• کتاب‌های داستانی را برای او بخرید و بخوانید که در آن کودک داستان به مدرسه می‌رود. این کتاب‌ها اگر دارای تصاویر رنگی و جذاب باشند، به کلاس اولی‌ها کمک می‌کنند تا خود را در قالب شخصیت داستان قرار دهند و با مدرسه و فضای آن آشناتر شوند.  

• اسم فرزندتان، شماره منزل و شماره تلفن و نشانی خود را روی یک کاغذ بنویسید و در جیب کودکتان یا درون کیف مدرسه‌اش جای دهید. این کار به کلاس اولی‌ها احساس امنیت و آرامش خواهد داد که در مدرسه گم نخواهند شد. 

• کودکتان را به تنهایی در روز اول مدرسه و هفته‌های نخست به مدرسه نفرستید. وقتی او خودش را در محیط جدید و غریبه حس کند در بین اطرافیانی که همه با والدین خود پا به مدرسه گذاشته‌اند، احساس تنهایی خواهد کرد، هیجان روز اول مدرسه از شب قبل، صبح روز اول، به صدا درآمدن زنگ کلاس و حتی بازگشت به منزل همراه کلاس اولی‌ها است و چه بهتر است که او همراهی داشته باشد تا این لحظات را در کنار او سپری کند.  

• اگر برایتان امکان ندارد، همراهش بروید از پدر بزرگ یا مادر بزرگ و یا خواهر و برادر بزرگ‌ترش بخواهید که او را همراهی کند. 

• یک ماه قبل از آغاز مدرسه برای خرید لوازم‌التحریر، کیف و لباس با کلاس اولی‌ها به بازار بروید. این زمانی مناسب است که کلاس اولی‌ها احساس کنند به موقع برای رفتن به مدرسه آماده می‌شوند و شور و شوق مدرسه در وجودشان بسیار زیاد است. به تعویق انداختن آن به روزهای آخر شهریور آنها را دچار استرس خواهد کرد که مبادا دیر برای رفتن به مدرسه آماده شوند.  

 

بایدها و نبایدهای روز اول مدرسه  

روز اول مدرسه قوانین نانوشته‌ای دارد که خیلی‌ها آنها را می‌دانند ولی گاهی ممکن است به دلیل مشغله‌های شغلی و حرفه‌ای نتوانید برنامه‌ریزی دقیقی برای این روز کرده باشید و بعضی از بایدها و نبایدها را به عنوان والدین از یاد برده باشید.  

توجه به این نکته‌ها، کلاس اولی‌ها را از نظر جسمانی و ذهنی و بدنی در این روز آماده‌تر خواهد کرد: 

• کلاس‌ اولی‌ها شب قبل از مدرسه باید شام سبکی نوش جان کنند و به موقع به رختخواب بروند. تلاش کنید که یک شیشه آب در اختیار کودکتان قرار دهید تا بتواند به اندازه کافی آب بنوشد. در این روز کودکان به دلیل اضطرابی که دارند زود تشنه می‌شوند.  

• کلاس‌ اولی‌ها را روز اول با لباس‌هایی راحت به مدرسه بفرستید. کفش راحت، روپوش و مقنعه راحت و شلواری که تنگ نباشد، کودکان را در این روز زیر فشار و استرس کمتری قرار خواهد داد.  

• پس از پایان روز اول مدرسه، در راه بازگشت به خانه و یا هنگامی که فرزندتان به منزل بازگشت به صحبت‌های او به دقت گوش دهید. در این صحبت‌ها شما مشکلات و ترس‌های او را خواهید یافت و می‌توانید راه‌حل‌هایی مناسب را برای حل آن در پیش گیرید.  

• به او نشان دهید که دوست دارید داستان‌های مدرسه‌اش را بشنوید. به این ترتیب تشویق خواهد شد آنچه برایش در مدرسه رخ می‌دهد، برایتان تعریف کند و مشکلات و شادی‌هایش را با شما در میان بگذارد. 

• خیلی از بچه‌ها از سرویس مدرسه یا حتی راننده سرویس می‌ترسند و یا غریبی می‌کنند. می‌توانید در روز اول با او سوار سرویس مدرسه شوید.